Wiele mam obawia się, że powrót do pracy wpłynie negatywnie na karmienie piersią, jednak koniec urlopu macierzyńskiego nie musi wiązać się z rezygnacją z laktacji. Decyzja o kontynuacji karmienia jest dużą zmianą zarówno dla malucha jak i mamy, co może początkowo budzić niepokój i generować napięcie. Jednocześnie karmienie piersią niesie za sobą dużo korzyści dla dziecka.
W naturalnym mleku znajduje się wiele cennych substancji odżywczych, które korzystnie wpływają na rozwój dziecka. Karmienie piersią jest również sposobem na budowanie więzi między maluchem a mamą oraz budowanie u dziecka jego podstawowego zaufania do świata zewnętrznego. Badania wskazują również, że dzieci, które były dłużej karmione piersią wykazują zazwyczaj mniejszy poziom lęku oraz są mniej reaktywne w swoich emocjach
Warto wziąć pod uwagę, że zbyt wczesne i nagłe przerwanie karmienia, przy braku gotowości dziecka, może doprowadzić do deprywacji jego potrzeb. Pierwsze 18 miesięcy życia dziecka charakteryzuje się dużą potrzebą stymulacji ust oraz podniebienia malucha. Jest to dla niego sposób na eksplorację świata, samoregulację oraz nawiązywanie więzi z mamą. Przedwczesne przerwanie laktacji może mieć wpływ na zwiększoną drażliwość, płaczliwość, utrudnioną separację, niedostymulowanie jak również zaburzenia snu oraz apetytu.
Z perspektywy psychologii rozwojowej nie ma jednego, uniwersalnego momentu, kiedy należy zakończyć proces karmienia piersią. Jeżeli dziecko nie przejawia jednak oznak gotowości do odstawienia piersi, warto kontynuować laktację. Zgodnie z zaleceniami WHO, dziecko powinno pić mleko matki conajmniej do 6 miesiąca życia, zanim rodzic zacznie mu powoli rozszerzać dietę, proponując stałe pokarmy. WHO dodaje również, że karmienie uzupełniające powinno być prowadzone nawet do ukończenia przez dziecko 2 roku życia. Warto obserwować swoje dziecko, aby dostosować się do jego potrzeb żywieniowych. Prawdopodobnie, wraz z rozszerzeniem jadłospisu, maluch będzie coraz rzadziej sięgało po pierś matki lub butelkę, co poskutkuje stopniowym i naturalnym zakończeniem procesu karmienia.
Przygotowanie dziecka na zmiany w karmieniu – lekcje rozstania
Tak naprawdę najtrudniejsze w zmianach w karmieniu piersią nie jest mniejsza ilość mleka matki lub jego brak tylko sama czynność zredukowania dostępu do piersi – zarówno dla malucha jak i mamy. Niezależnie od tego czy decydujesz się na nianię, babcię czy żłobek, dziecko powinno rozpocząć tranzycję do innego opiekuna i placówki co najmniej miesiąc przed Twoim powrotem do pracy. Pozwoli to maluchowi uniknąć gwałtownej oraz stresującej zmiany. Zacznij zostawiać dziecko samo z babcią, ciocią lub tatą, stopniowo wydłużając czas swojej nieobecności. Następnie, spróbuj oswajać dziecko ze żłobkiem, zaczynając od powolnej adaptacji, rozpoczynając od 2-3 godzinnej obecności dziecka w placówce. Służy to oswajaniu dziecka z Twoją nieobecnością, dawkowaniem sytuacji stresowych (aby nie były nadmiernie przytłaczające). Zadbaj o to, żeby dziecko widziało, jak wychodzisz (nie znikasz) i wracasz. Wzmocni to w dziecku przekonanie, że mama jest „obiektem stałym” w jego życiu, to znaczy, że odchodzi, ale zawsze wraca. Budowanie poczucia stałości bliskiego obiektu jest jednym z kluczowych wyzwań rozwojowych dla dziecka w tym wieku. Powrót do pracy wiąże się z inną strukturą dnia oraz dodatkowymi obowiązkami, w związku z czym warto rozplanować rytm karmień na taki, który będzie sprzyjał Twojej pracy. Przykładowo, możesz karmić dziecko przed pracą, po powrocie do domu, wieczorem a także utrzymać karmienie nocne, jeżeli dziecko wciąz ma taką potrzebę.
Karmienie piersią przy rozszerzaniu diety
Po ukończeniu 6 miesiąca życia należy systematycznie rozszerzać dietę malucha, jednocześnie ograniczając do pewnego zakresu karmienie piersią. Kluczem jest stopniowa zmiana, aby uniknąć zastojów pokarmu, stanów zapalnych piersi jak również nadmiernego rozdrażnienia u dziecka. Stałe pokarmy w postaci kaszek, zupek czy owoców zminimalizują potrzebę odciagania mleka na zapas lub zastępowania piersi mlekiem modyfikowanym.
W trosce o piersi – kontrola nad laktacją
Przy braku czynników zakłócających proces laktacji, piersi produkują tyle pokarmu ile pobiera dziecko. Wynika to z faktu, że karmienie piersią jest oparte o zasadę akcja-reakcja. Opróznianie piersi to sygnał dla ciała, że mleko jest wciąż potrzebne i należy stale je produkować. Zanim wrócisz do pracy, zacznij odciągać trochę mleka laktatorem, aby nie doprowadzić do dużego napięcia oraz bólu piersi. Nie odciagaj jednak mleka na zapas, ponieważ to stymuluje piersi do nadmiernej laktacji. Warto zaopatrzeć się również we wkładki laktacyjne do biustonosza, aby uniknąc mokrych plam na ubraniu. Ponownie, przetestuj to rozwiązanie jeszcze przed powrotem do pracy. Wkładki, które wykorzystasz w trakcie dnia powinny być cienkie, a jednocześnie zawierać warstwę folii, która zabezpiecza przed przeciekaniem. Zwróć również uwagę na odpowiedni rodzaj biustonosza. Gdy laktacja będzie wstępnie ustabilizowana, najlepiej sprawdzi się model z fiszbinami, który umiejętnie podtrzyma biust podczas odciągania pokarmu. Należy unikać bielizny z materiału bawełnianego, który wolno schnie oraz nie radzi sobie z odprowadzaniem wilgoci na zewnątrz. Dobrym rozwiązaniem będą modele biustonoszy, które zawierają odpinane klapki, ułatwiające proces karmienia.
Jak zorganizować karmienie piersią po powrocie do pracy?
Po powrocie do pracy należy kontynuować odciąganie mleka, aby zapobiec zmniejszeniu jego produkcji. Nie musisz potem wykorzystywać tego mleka w karmieniu butelką. Przy odpowiednio rozszerzonej diecie, wystarczające będzie karmienie piersią dopiero gdy będziesz w domu. Jeżeli natomiast maluszek ma <6 miesięcy, odlej mleko do pojemnika I przechowuj w lodówce.
Aby produkcja mleka nie była zbyt niska należy pamiętać o dwóch zasadach:
- Odciągać mleko co najmniej co 3 godziny w pracy.
- Odciągać pokarm conajmniej przez 15-20 minut.
Ile przerw na karmienie przysługuje młodej mamie w pracy? (na podstawie aktualnych ustaleń z gov.pl)
Przede wszytskim, nie ma żadnych ograniczeń czasowych co do tego, jak długo kobieta może korzystać z przerw na karmienie – przywilej takiej przerwy nie zależy od wieku dziecka.
Na prośbę pracodawcy, pracownica powinna udokumentować okoliczności karmienia dziecka piersią odpowiednim zaświadczeniem od lekarza, który sprawuje opiekę nad nią i nad dzieckiem. Pracownica nie musi jednak udowodniać faktu karmienia dziecka, np przedstawiając dowody, w postaci odciągniętego mleka i tym podobne.
Kobiecie karmiącej piersią jedno dziecko przysługuje prawo do dwóch przerw po 30 minut, natomiast przy dwójce dzieci są to dwie przerwy po 45 minut. W praktyce przerwy mogą być łączone lub dzielone w dowolny sposób. Pracownica ma prawo do samodzielnego decydowania o czasie karmienia.
Warunki te dotyczą mam, które pracują w wymiarze 8 godzin dziennie. Pracownicom pełniącym obowiązki służbowe krócej niż 4 godzin nie przysługuje żadna przerwa, natomiast przy pracy krótszej niż 6 godzin, tylko jedna przerwa 30-45 minut.
W okresie karmienia piersią, pracownicy przysługuje prawo do wynagrodzenia, obliczanego jak wynagrodzenie urlopowe.
Pracownica ma prawo do płatnych przerw na karmienie piersią również przy wykonywaniu pracy zdalnej.
Wpływ trybu życia oraz stresu na produkcję mleka
Prawidłowa produkcja oraz wypływ mleka z przewodów mlecznych uzależnione są między innymi od poziomu oksyctocyny. Potocznie mówimy o nim, że jest hormonem miłości. Organizm wytwarza go między innymi po porodzie. Poza produkcją mleka, ma to na celu szybkie przywiązanie się młodej mamy do dziecka, która odurzona oksytocyną częściowo zapomina o trudnym i bolesnym porodzie oraz bez oporów zajmuje się dzieckiem pomimo ogomnego przemęczenia. Takie zaślepienie małym człowiekiem jest indukowane biologicznie, sprawiając, że zwłaszcza mamy czują duzo czułości do dziecka. W innych okolicznościach oksytocyna wytwarza się po stosunku seksualnym, gdy się przytulamy albo jesteśmy w bliskim kontakcie z osobą którą kochamy. Stężenie oksytocyny gwałtownie spada gdy jesteś przemęczona, ale także pod wpływem stresu, życia w pośpiechu, doświadczania bólu i tym podobne. Oznacza to, że całkowite poświęcanie swojej energii, snu oraz relaksu będzie ostatecznie niekorzystne dla dziecka.
Przy produkcji mleka dużo zależy od stanu psychicznego mamy.
Na produkcję mleka niekorzystnie wpływa:
- Poczucie winy, skojarzone z powrotem do pracy
- Nieodpowiednie miejsce laktacji
Unikaj ubikacji lub ciemnych, ciasnych kątów.
- Stres, gdy mleka jest za mało
Nie załamuj się również gdy odciągniętego mleka jest mniej niż się spodziewałaś. Postaraj się podejść do tego zadaniowo – konsekwentnie odciagaj mleko co 3 godziny przez conajmniej 15 minut.
Gdy odpuścisz i się zrelaksujesz to mleko wróci. To co dodatkowo poprawi poziom oksytocyny to sytuacje pomiędzy partnerami lub rodziną skojarzone z czułością, spokojem i bezpieczeństwem.
Postaraj się mieć do siebie dużo wyrozumiałości i czułości. Twoje ciało radzi sobie tak dobrze jak tylko potrafi.
Odstawienie od piersi – książeczka dla dzieci
Żegnamy mleko mamy” – Joanna Świercz
To pierwsza polska książka dla dzieci, która pomaga łagodniej przejść przez proces odstawienia dziecka od piersi. Uwielbiana przez mamy. Wielu rodzinom pomogła zakończyć karmienie piersią w sposób gwarantujący poszanowanie uczuć zarówno mamy jak i dziecka. Występuje w dwóch wersjach: z uwzględnieniem roli taty w procesie odstawienia (niebieska okładka) i bez udziału taty (różowa okładka).
Wersję niebieską możesz kupić także w angielskiej wersji językowej.
Bibliografia:
https://www.who.int/health-topics/breastfeeding#tab=tab_1
González, H. F., Carosella, M., & Fernández, A. (2021). Nutritional risks among not exclusively breastfed infants in the first 6 months of life. Arch Argent Pediatr, 119(6), 582-588.
Modak, A., Ronghe, V., Gomase, K. P., & Dukare, K. P. (2023). The psychological benefits of breastfeeding: fostering maternal well-being and child development. Cureus, 15(10).
Muro-Valdez, J. C., Meza-Rios, A., Aguilar-Uscanga, B. R., Lopez-Roa, R. I., Medina-Díaz, E., Franco-Torres, E. M., & Zepeda-Morales, A. S. M. (2023). Breastfeeding-related health benefits in children and mothers: vital organs perspective. Medicina, 59(9), 1535.
Yuen, M., Hall, O. J., Masters, G. A., Nephew, B. C., Carr, C., Leung, K., … & Moore Simas, T. A. (2022). The effects of breastfeeding on maternal mental health: a systematic review. Journal of women’s health, 31(6), 787-807.
